«اسماعیل بقائی» سخنگوی وزارت امور خارجه روز یکشنبه ۲۴ آبان، در نشست خبری با اصحاب رسانه، به بیان مهمترین مواضع، تصمیمات و اقدامات دستگاه دیپلماسی پرداخت. وی در ابتدای این نشست خبری گفت: در چند روز اخیر ایران ما شاهد برگزاری مراسم تشییع و بزرگداشت شهدای گمنام بود. آشنایان آسمان و غریبان خاک. این مراسم فقط تجدید خاطر دوران دفاع مقدس نیست بلکه یادآور هویت و فرهنگ این مرز و بوم است.
بیان مظلومیت فلسطین در واقع فریاد زدن برای انسانیت است
بقائی در ادامه با اشاره‌ای کوتاه به مسائل جاری در فلسطین گفت: وضعیت بسیار فاجعه‌بار انسانی در غزه، وجدان هر انسان آزاده‌ای را به درد می‌آورد. در پی این دو سه هفته، تعداد زیادی از فلسطینیان، به‌ویژه کودکان و زنان، به دلیل سیلاب، باران و سرما به شهادت رسیدند و همچنان در کل غزه، مردم فلسطین با انواع و اقسام جنایات رژیم صهیونیستی دست‌به‌گریبان هستند. در کرانه باختری هم وضعیت خیلی بهتر نیست. بیان مظلومیت فلسطین در واقع فریاد زدن برای انسانیت است. هم کشورهای اسلامی وظیفه و رسالت دارند برای اقدام عملی، و هم کل جامعه بین‌المللی؛ به خاطر اینکه موضوع فلسطین، موضوع عربی یا موضوع منطقه‌ای یا موضوع اسلامی نیست. مسئله فلسطین، مسئله انسان معاصر است.
تا زمانی که وضعیت فعلی ادامه دارد، انتظار تحول در همکاری ایران و آژانس نداریم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره گزارش اخیر مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مطالبه برخی افکار عمومی در ایران برای خروج از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) گفت: آژانس تحت تأثیر رویکردهای جانبدارانه برخی مدیران و همچنین نفوذ آمریکا و برخی کشورهای اروپایی، بر روش پیشین خود یعنی گزارش‌دهی یک‌سویه درباره برنامه هسته‌ای ایران پافشاری می‌کند.
اسماعیل بقائی با اشاره به انتشار گزارش‌های آژانس پیش از انتشار رسمی از طریق برخی رسانه‌های غربی اظهار کرد: این نخستین بار نیست که گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، پیش از انتشار رسمی، از طریق برخی رسانه‌های غربی منتشر می‌شود. این نقصی است که آژانس باید با آن برخورد کند؛ البته اگر اراده‌ای برای این کار وجود داشته باشد. به نظر می‌رسد این امر تعمدی است.
وی ادامه داد: فارغ از بحث شکل انتشار گزارش‌ها، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تحت تأثیر رویکردهای جانبدارانه برخی از مدیران و همچنین تحت نفوذ آمریکا و برخی کشورهای اروپایی، بر روش پیشین خود پافشاری می‌کند؛ یعنی گزارش‌دهی یک‌سویه درباره برنامه هسته‌ای ایران. این رویکرد هم به اعتبار آژانس به‌عنوان نهاد صلاحیت‌دار بین‌المللی در موضوع هسته‌ای لطمه زده و هم مسئولیت آژانس را در پی خواهد داشت.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: اقداماتی که انجام شده، یعنی بهانه‌سازی برای تشدید فضا درباره برنامه هسته‌ای ایران، سودی برای آنها نداشته است؛ زیرا در دوره‌های قبلی نیز گزارش ارائه کردند و قطعنامه صادر شد که به طرح موضوع در شورای امنیت منجر شد، در حالی که می‌دانیم دو عضو دائم شورای امنیت اساساً با این رویکرد موافق نیستند و کلیت موضوع اسنپ‌بک را غیرقانونی می‌دانند. این موضوع باعث شده است که در سطح شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز با نوعی انشقاق مواجه باشیم که به مسائل دیگر هم تسری پیدا کرده است.
وی با اشاره به بخش دیگری از گزارش اخیر آژانس گفت: نکته حائز اهمیت در این گزارش آن است که آژانس ظاهراً برای نخستین بار مجبور شده به این واقعیت اعتراف کند که حملات صورت‌گرفته علیه تأسیسات هسته‌ای ایران، وضعیتی بی‌سابقه ایجاد کرده و باعث اختلال در فعالیت‌های آژانس در ایران شده است.
بقائی تصریح کرد: با وجود این، انتظار می‌رفت و همچنان انتظار می‌رود که آژانس بدون لکنت زبان و به‌سرعت این واقعیت را بیان کند که دلیل و علت اصلی وضعیت فعلی، تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران بوده است. در دو نوبت، در حین مذاکرات، به ایران حمله شد و تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان ایران مورد تعرض قرار گرفت. متأسفانه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، شورای حکام و شخص مدیرکل تاکنون این واقعیت عریان را نادیده گرفته‌اند. مادامی که این وضعیت ادامه داشته باشد، نمی‌توانیم انتظار تحولی در همکاری‌های ایران و آژانس داشته باشیم؛ زیرا خود آژانس نیز معترف است که حملات آمریکا و اسرائیل علیه تأسیسات هسته‌ای ایران باعث ایجاد این وضعیت شده است.
وی درباره احتمال خروج ایران از معاهده NPT نیز گفت: این موضوعی است که باید در نهادهای ذی‌ربط و بر اساس فرایندهای قانونی مربوطه درباره آن تصمیم‌گیری شود. مادامی که عضو معاهده NPT هستیم، به تعهدات مندرج در آن نیز پایبند خواهیم بود.
خاطره حمایت کشورهای منطقه از رژیم صدام از یاد ایرانی ها پاک نشده است/ ما مطالبه غرامت داریم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش ایرنا که «در جلسه روز جمعه شورای امنیت سازمان ملل که به درخواست بحرین تشکیل شد، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس ضمن اشاره به قطعنامه ۲۸۱۷ و یک قطعنامه دیگر خواسته‌های عجیبی مطرح کردند که از جمله آنها، مسئول شناختن ایران به‌خاطر حمله به برخی از این کشورها و درخواست غرامت از سوی ایران بود. چگونه چنین چیزی ممکن است؟ آیا مبنای حقوقی دارد؟ حق ذاتی و قانونی ایران برای دفاع از خود و مسئولیت کشورهایی که در این حملات نقش داشته‌اند یا زمینه استفاده از خاک و امکاناتشان علیه ایران را فراهم کرده‌اند، چه می‌شود؟ ایران برای مستندسازی حملات صورت گرفته از خاک این کشورها و درخواست غرامت چه کرده است؟ » گفت: این کشورها و همچنین مدیرکل شورای همکاری خلیج فارس باید مراقب باشند که زخم‌های کهنه را دوباره نیشتر نزنند. آنها باید بدانند که خاطره حمایت‌های همه‌جانبه کشورهای منطقه از رژیم صدام حسین هنوز از یاد ایرانیان نرفته و پرونده باز است. تردیدی نیست که برخی کشورهای منطقه صدها میلیارد دلار به رژیم صدام کمک کردند. کمک‌های تسلیحاتی، سیاسی و نظامی، از جمله اعزام نیرو و سرباز، همگی مستند شده و بخشی از مطالبات تاریخی ایرانیان است.
بقائی ادامه داد: کشورهایی که به‌صورت فعالانه در تجاوز نظامی علیه یک کشور همسایه مشارکت داشتند و فضا، خاک و آب خود را در اختیار متجاوزان علیه سرزمین ایران قرار دادند، چگونه می‌توانند درباره غرامت گیری از ایران اظهارنظر کنند؟ در حالی که مقام‌های آمریکایی، از جمله مقام‌های نظامی و غیرنظامی در بالاترین سطوح، از رئیس‌جمهور و وزیر خارجه گرفته تا فرماندهان نظامی و سنتکام اعلام کرده‌اند که کشورهای منطقه به‌صورت فعالانه به آنها کمک کرده‌اند و از انها تقدیر می کنند. آیا می‌توان این اظهارات را نادیده گرفت و شواهد روشن را کتمان کرد؟
سخنگوی وزارت خارجه گفت: شواهد بسیار روشنی وجود دارد که خسارات و آسیب‌های واردشده به ایران، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم، منشأ و ریشه از برخی کشورهای منطقه داشته است. بر اساس حقوق بین‌الملل و قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، کشورهایی که به هر نحوی، مستقیم یا غیرمستقیم، در تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نقش داشته‌اند، به‌عنوان همراه و همدست متجاوزان محسوب می‌شوند و در قبال جنایات ارتکابی مسئولیت دارند. بنابراین، این ما هستیم که مطالبه غرامت داریم و در این زمینه مستندسازی‌های لازم را انجام داده‌ایم.
نقش کشورهای منطقه در کمک به آمریکا برای حمله به ایران است، مستند شده است
بقائی در ادامه پاسخ به پرسش ایرنا افزود: در پاسخ به بخش دوم سؤال، باید بگویم تمامی مواردی که نشان‌دهنده نقش کشورهای منطقه در کمک به آمریکا برای حمله به ایران است، مستند شده و از طریق مجاری دیپلماتیک، به‌صورت مستقیم به این کشورها اعلام شده است. جمهوری اسلامی ایران قطعاً این موضوع را با جدیت پیگیری خواهد کرد. مسئولیت این دسته از کشورهای منطقه در قبال پیامدها و تبعات تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران محرز است.
وی خاطرنشان کرد: این موضوع آن‌قدر روشن و آشکار است که حتی اگر مقام‌های آمریکایی نیز به آن اعتراف نمی‌کردند، برای ما روشن بود. موشک‌ها، پهپادها و هواپیماهایی که از پایگاه‌های نظامی مستقر در این کشورها به پرواز درآمده‌اند، کمک‌های لجستیکی و پشتیبانی ارائه‌شده به قوای متجاوز و همچنین پایگاه‌هایی که در این کشورها تخریب شده‌اند، همگی نشانه‌های مشارکت آنها در این تجاوز است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در ادامه گفت: بار دیگر تأکید می‌کنیم که هیچ اقدامی از سوی ایران علیه حاکمیت این کشورها صورت نگرفته است. اقداماتی که ایران در دفاع از خود انجام داده، بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد، ماهیتی کاملاً دفاعی داشته و صرفاً پایگاه‌ها و دارایی‌های نظامی آمریکا را که برای حمله به ایران مورد استفاده قرار گرفته‌اند، هدف قرار داده است.
آمریکا دیپلماسی و مذاکره را از معنا تهی کرده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ادعاهای متناقض مقامات آمریکایی درباره مذاکره و اینکه آیا اساساً کسی در جهان می‌تواند کمترین جدیتی در ادعاهای آنها درباره پایبندی به دیپلماسی و مذاکره ببیند؛ گفت: ما به اختلافات و دعواهای داخلی آنها کاری نداریم، اما این یک واقعیت است که آمریکا دیپلماسی و مذاکره را از معنا تهی کرده است. دیپلماسی و مذاکرات دیپلماتیک همواره ابزاری برای جلوگیری از تنش و برقراری صلح بوده‌اند؛ اما آمریکا در دو نوبت و در فاصله کمتر از ۹ ماه، از دیپلماسی به‌عنوان ابزاری برای کمین کردن و شبیخون زدن استفاده کرده است.
وی ادامه داد: از این منظر، طبیعی است که جهان با سوءظن به ادعاهای دیپلماتیک آمریکا نگاه کند. قطعاً هر کشوری، به‌ویژه کشوری مانند ایران که تجربه بسیار سنگینی از تعامل با آمریکا دارد، موظف است در هر فرایند و روندی، این تجربیات را با دقت مدنظر قرار دهد و در تصمیم‌گیری‌های دیپلماتیک خود از آنها بهره بگیرد.
ایران از حق خود برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای نمی‌گذرد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره طرح احتمالی آمریکا برای صرف‌نظر کردن ایران از برنامه هسته‌ای خود در جریان مذاکرات گفت: سیاست اعلامی آمریکا از ابتدا این بوده است که ایران از حق خود طبق معاهده منع اشاعه برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای صرف‌نظر کند؛ این موضوع را نیز خیلی صریح اعلام کردند، اما ایران طرفی نیست که از حق بنیادین خود، حق حاکمیت خود و حقی که در معاهده منع اشاعه پیش‌بینی شده است، بگذرد.
مسکو و پکن مواضع ایران را به‌خوبی می‌دانند
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره نشست آینده روسای جمهور چین، روسیه و آمریکا و طرح احتمالی موضوع جنگ علیه ایران و موضع تهران در این زمینه گفت: اینکه سه قدرت جهانی بخواهند درباره یک قدرت جهانی دیگر گفت‌وگو کنند، امر عجیبی نیست. ما هم با روسیه و هم با چین در تماس نزدیک هستیم. چین و روسیه شرکای راهبردی ما هستند و مواضع جمهوری اسلامی ایران را به‌خوبی می‌دانند.
وی ادامه داد: این دو کشور با رویکرد یک‌جانبه‌گرایانه و ستیزه‌جویانه آمریکا مخالف هستند و به‌خوبی آگاه‌اند که آنچه در منطقه ما در حال وقوع است، نتیجه اقدامات غیرقانونی و ماجراجویانه آمریکاست. طبیعتاً این دو کشور در هرگونه تعامل با آمریکا، حتما خواستار پاسخگویی آمریکا خواهند شد. رایزنی‌های ما با این دو کشور به‌صورت مستمر ادامه دارد. ما از طریق تماس‌های تلفنی، سفارتخانه‌های ایران در پکن و مسکو و همچنین سفیران این دو کشور در تهران، به‌طور مرتب درباره موضوعات مختلف، از جمله مسائل منطقه‌ای، مشورت و تبادل نظر می‌کنیم.
پاریس باید ایرادهای سامانه‌های سایبری خود را برطرف کند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اتهامات فرانسه مبنی بر دست داشتن ایران در حملات سایبری به سامانه‌های سرمایشی فروشگاه‌های مواد غذایی این کشور و همچنین ادعاهای مطرح‌شده از سوی بلژیک درباره نقش ایران در حملات سایبری گفت: متأسفانه به یک عادت تبدیل شده است که کشورهای اروپایی بدون اینکه احساس نیازی به ارائه مدرک و دلیل داشته باشند، صرفاً به اتهام‌زنی علیه ایران می‌پردازند. این اتهامات مطلقاً بی‌پایه و اساس است.
بقائی با اشاره به اینکه این اتهامات به همان اندازه بی‌اساس و سخیف است که برخی ادعاهای اخیر یک سناتور آمریکایی علیه ایران، اظهار کرد: این الگو متأسفانه در میان آمریکایی‌ها و برخی کشورهای اروپایی رواج پیدا کرده است؛ اتهام‌زنی بدون هیچ دلیل و مدرکی.
او ادامه داد: به نظر می‌رسد این ادعای دستکاری ایران در سامانه‌های سرمایشی فروشگاه‌های فرانسوی برای فرار از قصورهای خودشان مطرح شده است. وظیفه فرانسه بوده و هست که اگر ایرادی در سامانه‌های سایبری خود پیدا کرده، آن را برطرف و ترمیم کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اینکه حدود پنج تا شش ماه پیش از این اتفاق، یکی از شرکت‌های مستقر در رژیم صهیونیستی اعلام کرده بود که این سامانه‌ها مشکل دارند، افزود: خودتان بررسی کنید؛ رژیمی که عادت به عملیات‌های پرچم دروغین دارد، متأسفانه در سطح کشورهای اروپایی نیز برای چنین عملیات‌هایی مشتری پیدا می‌کند.
بقائی خاطرنشان کرد: این روند هم به دلیل فرافکنی و فرار از فشار افکار عمومی درباره مسائلی است که این کشورها با آن مواجه هستند و هم به این دلیل که رژیم صهیونیستی به دنبال یارگیری از کشورهای اروپایی برای پیشبرد مطامع خود در منطقه است. ادعایی که علیه ایران مطرح شده، مطلقاً هیچ وجاهتی ندارد. اتفاقاً ما اکنون از دولت فرانسه مطالبه داریم که روند اتهام‌زنی علیه ایران را متوقف کند؛ چراکه این اقدام، عملی متخلفانه در عرصه بین‌المللی است و مسئولیت بین‌المللی دولت فرانسه را به دنبال دارد.
آمریکا هیچ اعتقادی به شعارهای حقوق بشری خود ندارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره عدم حضور آمریکا در نشست بررسی دوره‌ای جهانی وضعیت حقوق بشر خود در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، گفت: این اقدام نشان می‌دهد که آمریکا واقعاً هیچ اعتقادی به شعارهایی که در زمینه حقوق بشر مطرح می‌کرده و احیاناً همچنان مطرح می‌کند، ندارد. البته نباید چندان هم از این رویکرد تعجب کرد.
وی ادامه داد: وزیر خارجه آمریکا همین چند روز پیش اعلام کرد که به کسی که شمشیر در دست دارد، نباید از قانون سخن گفت. این اظهارات نشان‌دهنده اوج بی‌مسئولیتی هیئت حاکمه آمریکاست؛ هیئتی که معتقد است قدرت برتر جهان است و برای حقوق بین‌الملل و قواعد بین‌المللی، که خود بارها از آنها استفاده ابزاری کرده است، هیچ ارزشی قائل نیست.
بقائی خاطرنشان کرد: طی دو سال گذشته، آمریکا از بسیاری از اسناد و سازمان‌های بین‌المللی خارج شده و به نوعی خود را از هنجارهای شناخته‌شده بین‌المللی جدا کرده است. بخشی از همین سیاست را در رویکرد آمریکا در قبال دیوان بین‌المللی کیفری نیز شاهد هستیم. اصرار آمریکا بر مصون نگه‌داشتن رژیم صهیونیستی از هرگونه مواخذه به دلیل ارتکاب جنایات جنگی و نسل‌کشی، بخشی از همین سیاست است. این تحولات باید موجب شود که جامعه جهانی، به‌ویژه کشورهای اروپایی که مدعی صیانت از حاکمیت قانون هستند، مواضع واقع‌بینانه‌تری در قبال رویکردهای آمریکا اتخاذ کنند.
هر رفت‌وآمد دیپلماتیکی به معنای آغاز روند جدید مذاکرات نیست
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «رسانه‌ها از پرواز یک هواپیمای دولتی قطر به تهران خبر داده‌اند. لطفاً درباره اهداف و دستور کار سفر مقام‌های قطری به تهران و همچنین روند مذاکرات توضیح دهید» گفت: قرار نیست که هر هواپیمایی وارد ایران می‌شود، لزوماً به معنای آغاز یک روند مذاکراتی جدید باشد. ایران با کشورهای متعددی همسایه است و روابط دیپلماتیک آن نیز با کشورهای مختلف جهان برقرار است. بنابراین، نباید همه رفت‌وآمدها و تعاملات را صرفاً در چارچوب مذاکرات و با نگاهی محدود به این موضوع تفسیر کرد. کشور در حوزه‌های مختلفی با کشورهای گوناگون تعامل دارد و طبیعی است که این رفت‌وآمدها و ارتباطات انجام شود.
واکنش به درخواست آژانس برای بازگشت بازرسان؛ تکرار گزاره‌های یک‌سویه واقعیت را تغییر نمی‌دهد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره درخواست آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و گروه هفت برای ازسرگیری همکاری ایران با آژانس و بازگشت بازرسان این نهاد به کشور گفت: آژانس نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن تاریخچه این مسئله، چنین درخواستی را از ایران مطرح کند. خود آژانس نیز در گزارشش اذعان کرده است که تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی شرایط بی‌سابقه‌ای ایجاد کرده و این وضعیت موجب اختلال در دسترسی آژانس به تأسیسات هسته‌ای ایران شده است.
بقائی با اشاره به اینکه آژانس باید درباره ماهیت و استقلال خود تصمیم بگیرد، اظهار کرد: آژانس باید تصمیم بگیرد که آیا می‌خواهد یک نهاد مستقل فنی باشد یا همچنان تحت نفوذ آمریکا و برخی کشورهای اروپایی فعالیت کند.
او ادامه داد: تکرار یک‌سویه این گزاره‌ها درباره ایران، واقعیت را تغییر نمی‌دهد. واقعیت این است که اخلال در فعالیت‌های آژانس در ایران، نتیجه مستقیم حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران و همچنین رفتار غیرمسئولانه آژانس در قبال این تحولات است
دوستی ایران و عراق باید در شرایط فشارهای آمریکا اثبات شود
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره دیدار روسای جمهور ایران و عراق در حاشیه نشست آنتالیا و نتایج آن برای روابط دوجانبه، به‌ویژه در شرایط فشار آمریکا بر دولت عراق، گفت: در هر تماس و گفت‌وگوی میان مقام‌های جمهوری اسلامی ایران و عراق، درباره موضوعاتی که منافع مشترک و متقابل دو کشور یا نگرانی‌های مشترک آنها محسوب می‌شود، بحث و تبادل نظر صورت می‌گیرد.
بقائی با اشاره به اینکه موضوع امنیت مرزها و روابط اقتصادی و تجاری دو کشور از جمله محورهای گفت‌وگوهای مقام‌های ایران و عراق است، اظهار کرد: تداوم روابط دوستانه دو ملت بزرگ ایران و عراق نیز از دیگر موضوعات مورد توجه دو طرف است؛ آن هم در شرایطی که فشارهایی از سوی آمریکا و دیگران وجود دارد.
وی ادامه داد: رهبران هر دو کشور به‌خوبی از تاریخچه روابط ایران و عراق آگاه هستند و به این واقعیت واقف‌اند که ایران و عراق همسایگان دائمی یکدیگر خواهند بود و دوستی همسایگان دائمی اتفاقاً باید در چنین مواقعی اثبات شود.
از ابتدای جنگ برای انتقال اقلام بشردوستانه اعلام آمادگی کردیم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «یکی از مقام‌های ارشد سازمان ملل متحد در نشست اقلیمی کاپ ۳۱ در آنتالیا درخواست کرده است که ایران و آمریکا اجازه دهند محموله‌های کود شیمیایی از تنگه هرمز عبور کنند. آیا ایران تمایلی نشان داده است که اجازه دهد محموله‌هایی از این دست، در قالب اقدامی صلح‌آمیز و بشردوستانه، از تنگه هرمز عبور کنند یا این موضوع را مخل امنیت خود ارزیابی می‌کند؟» گفت: ما از همان زمان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، حتی در اوج درگیری‌ها، با بخش‌های ذی‌ربط سازمان ملل متحد در ارتباط بودیم و همان زمان نیز اعلام کردیم که برای کمک به انتقال اقلام بشردوستانه آماده همکاری هستیم. مسئله را باید از ریشه بررسی کرد. سازمان ملل متحد از ابتدا مکلف بود در قبال این تجاوز نظامی آشکار آمریکا و رژیم صهیونیستی موضع‌گیری کند.
بقائی خاطرنشان کرد: نقض بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد موضوعی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت و با صدور یک بیانیه دیپلماتیک و درخواست خویشتن‌داری از طرفین، آن را فیصله داد. مقام‌های سازمان ملل متحد در این زمینه خودشان مسئولیت دارند. همین الان که با یکدیگر صحبت می‌کنیم، باید به‌جای اینکه ایران را مورد خطاب قرار دهند، طرفی را مخاطب قرار دهند که باعث و بانی این وضعیت است و افتخار می‌کند که با اعمال تحریم و محاصره اقتصادی علیه ایران، جریان تردد کشتی‌ها و رسیدن کالاها به ایران را مختل کرده است. بنابراین، در هر گفت‌وگویی درباره امنیت تنگه هرمز و خلیج فارس، نباید این واقعیت را از یاد ببریم که تنها عامل و مسبب این وضعیت، آمریکاست.
برای ما رفتار آمریکا مهم است، نه رفت‌وآمد افراد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره نتصاب مارکو روبیو به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد آمریکا و کنار گذاشته شدن ونس و اینکه آیا انتظار داریم در این شرایط، مذاکرات جدی‌تر دنبال شود و به نتیجه برسد؟، گفت: مسائل و اختلافات داخلی و انتخاباتی آمریکا برای ما اهمیت چندانی ندارد. البته می‌دانیم که در بسیاری از موارد، مسائل داخلی این کشور بر دیپلماسی آن نیز تأثیر گذاشته و اختلافات داخلی به عرصه سیاست خارجی سرایت کرده است.
وی افزود: از یک منظر، نباید تفاوت معناداری میان افراد مختلف قائل شد؛ چراکه به نظر می‌رسد در موضوع خاصی که اکنون با آن مواجه هستیم، یعنی تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران، احتمالاً حتی در واشنگتن نیز تصمیم‌گیری نمی‌شود و در جای دیگری سکان سیاست خارجی آمریکا در منطقه غرب آسیا را می‌چرخانند. اما همان‌طور که قبلاً هم گفته‌ایم، برای ما عملکرد و رفتار آمریکا به‌عنوان یک دولت اهمیت دارد، نه رفت‌وآمد افراد یا احزاب مختلف.
دیپلمات‌ها موظف به استفاده از ادبیات متناسب برای پاسخ به دشمن هستند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره انتقادها از ادبیات برخی مقام‌های دیپلماتیک و استفاده از مواضع نظامی در پاسخ به تهدیدهای علیه ایران و اینکه آیا در کشور جای نقش‌ها و مسئولیت‌ها تغییر کرده است، گفت: گاهی اوقات فکر می‌کنم برخی از ما فراموش می‌کنیم که در یک جنگ تمام‌عیار در مصاف با بازیگران بسیار شروری قرار داریم که همه توانمندی‌های خود را برای آسیب زدن به کیان ایران بسیج کرده‌اند.
بقائی با اشاره به اینکه در چنین شرایطی تقسیم کار یا مباحثی که احیاناً در سطح داخلی مطرح می‌شود، به هیچ عنوان نمی‌تواند بهانه و مستمسکی برای سستی یا قصور هر یک از اجزای حاکمیت در دفاع از ایران باشد، اظهار کرد: اساساً باید دید طرف مقابل در تعرض علیه ایران چه قواعد و چارچوب‌هایی را رعایت می‌کند.
وی ادامه داد: دیپلمات‌های طرف مقابل خنجر به کمر بسته‌اند و نظامیان آنها نیز هر زمان لازم باشد، ادای دیپلمات‌ها را درمی‌آورند. به ادبیات آنها نگاه کنید؛ از توهین، فحاشی و استفاده از کلمات برای آسیب زدن به ایران دریغ نمی‌کنند.
سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: در چنین وضعیتی و در شرایطی که در جنگ و در وضعیت دفاع از کیان ایران قرار داریم، دیپلمات‌ها حتماً موظف هستند ضمن مراقبت از ادبیات خود، از ادبیات متناسب برای پاسخگویی به دشمن استفاده کنند.
پاسخ به اظهارات وزیر خارجه آمریکا درباره لبنان: موضوع منطقه به شما چه ارتباطی دارد؟
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات وزیر امور خارجه آمریکا مبنی بر اینکه موضوع لبنان ارتباطی به ایران ندارد و اینکه آیا این مواضع نشانه تلاش واشنگتن برای کنار گذاشتن لبنان از مذاکرات آتش‌بس با ایران است، گفت: این پرسش را در واقع باید مردم لبنان و مردم منطقه از آمریکا بپرسند که موضوع لبنان و منطقه ما به شما چه ارتباطی دارد؟
بقائی با اشاره به مداخله آمریکا در امور منطقه، اظهار کرد: آمریکا از فاصله ۱۲ هزار کیلومتری وارد منطقه ما می‌شود و درباره جزئیات تحولات آن اظهارنظر می‌کند، در امور داخلی کشورها مداخله می‌کند و این مداخله صرفاً سیاسی نیست، بلکه مداخله نظامی را نیز شامل می‌شود؛ اما در عین حال می‌پرسد تحولات منطقه چه ارتباطی به کشورهای منطقه دارد.
وی ادامه داد: در گفتمان آمریکایی‌ها، تحولات کشورها حتی به مردم همان کشورها نیز ارتباطی ندارد. اگر به‌طور دقیق نگاه کنیم، همان‌گونه که در کودتای مرداد ۱۳۳۲ این رویکرد را نشان دادند، پیام آمریکا این بود که وضعیت ایران چه ارتباطی به مردم ایران دارد و حتماً باید ما درباره کشور شما تصمیم بگیریم.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به رویکرد مشابه آمریکا در قبال کوبا و ونزوئلا خاطرنشان کرد: این منش و رویکرد آمریکا در قبال کشورهای دیگر نیز وجود داشته است، اما پاسخ این است که وضعیت کشورهای منطقه و سرنوشت مردم منطقه اتفاقاً هیچ ارتباطی به شما ندارد.
هیچ تعرض نظامی علیه ایران بدون پاسخ باقی نخواهد ماند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره حمله امروز سپاه به تأسیسات نظامی آمریکا در بحرین و اینکه آیا این اقدام به معنای آغاز پاسخ نظامی گسترده ایران و تغییر رویکرد نظامی کشور است، همچنین اینکه آیا تهران همچنان منتظر پاسخ رسمی آمریکا به طرح پیشنهادی خود است، گفت: ما بر کار خودمان برای صیانت از امنیت و منافع ملی ایران متمرکز هستیم و منتظر هیچ‌کس نیستیم. ما به خودمان و توانمندی‌هایمان متکی هستیم.
وی ادامه داد: اینکه ایران از ابزار دیپلماسی استفاده کرده و همواره اعلام کرده است که هیچ‌گونه هراسی از ورود به فرایندهای دیپلماتیک ندارد، به این معنا نیست که به طرف یا طرف‌هایی امید بسته‌ایم. ما بر اساس تشخیص خود و با هدف تأمین منافع و امنیت ملی ایران، بهترین شیوه را برای اقدام انتخاب می‌کنیم.
بقائی خاطرنشان کرد: درباره پاسخ ایران به تعرضات آمریکا نیز باید بگویم که این موضوع از مدت‌ها قبل اثبات شده است. ما اعلام کرده‌ایم که هیچ ضربه‌ای را بی‌پاسخ نمی‌گذاریم و هیچ تعرض نظامی آمریکا یا دیگران علیه ایران بدون پاسخ باقی نخواهد ماند. این موضوع را در عمل نیز اثبات کرده‌ایم و در آینده هم به همین نحو، بر اساس شیوه و روشی که نیروهای نظامی مقتدر ایران تشخیص دهند، اقدام خواهیم کرد.
در حال حاضر هیچ بحثی درباره جزئیات موضوع هسته‌ای نداریم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که آیا ایران در چارچوب دستیابی به توافق با آمریکا، تعلیق موقت غنی‌سازی اورانیوم یا کاهش سطح غنی‌سازی به میزانی پایین‌تر از سطح تعیین‌شده را می‌پذیرد، اظهار داشت: خیر؛ ما اکنون اصلاً در آن مرحله نیستیم. در این مدت، هیچ بحثی درباره جزئیات مرتبط با موضوع هسته‌ای نداریم و در این مدت نداشته‌ایم.
کمک تسلیحاتی آلمان به اسرائیل یادآور حمایت این کشور از صدام در دهه ۶۰ است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره پیگیری مسئولیت آلمان در قبال ارسال تسلیحات به رژیم صهیونیستی و استفاده از این تسلیحات در تجاوز نظامی علیه ایران گفت: اقدام آلمان در ارسال محموله‌های تسلیحاتی به رژیم صهیونیستی امر پوشیده‌ای نیست. آلمان پس از آمریکا، دومین تأمین‌کننده تسلیحات این رژیم است و قطعاً در هر جنایتی که توسط رژیم صهیونیستی انجام شود، شریک است. این یک قاعده حقوقی و یک اصل اخلاقی است و آلمان به هیچ عنوان نمی‌تواند خود را از این مسئولیت مبرا کند.
بقائی با اشاره به جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، از جمله حملات به میناب و لامرد، اظهار کرد: جنایاتی که علیه ایران اتفاق افتاد، بیشمار بود و آسیب‌هایی نیز به تأسیسات زیربنایی کشور وارد شد. آلمان و سایر تأمین‌کنندگان تسلیحات رژیم صهیونیستی باید در قبال این اقدامات پاسخگو باشند. اقدامات آلمان یادآور اقداماتی است که این کشور در دهه ۱۳۶۰ انجام داد و به رژیم صدام، به‌ویژه در زمینه تسلیحات شیمیایی، کمک تسلیحاتی کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین با اشاره به موضوع مطرح‌شده درباره نقش پایگاه نظامی رامشتاین آلمان در انجام حملات پهپادی آمریکا علیه اهدافی در ایران، به‌ویژه در ارتباط با ترور شهید سلیمانی، خاطرنشان کرد: این موارد موضوعاتی هستند که قطعاً آنها را پیگیری خواهیم کرد.
مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم ایران-آمریکا بحث حاشیه‌ای است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره انتشار برخی اخبار غیررسمی مبنی بر اینکه طرف‌های روسی و احتمالاً چینی در گفت‌وگو با طرف‌های ایرانی، به ایران توصیه کرده‌اند که مستقیماً با آمریکا وارد گفت وگو شود و اینکه ایران چه شروطی برای مذاکره مستقیم با آمریکا دارد، گفت: موضوع مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم، بحثی کاملاً حاشیه‌ای است. اصل موضوع را فراموش نکنید؛ ما با آمریکا مذاکره کردیم و به نتیجه رسیدیم. آمریکا در بالاترین سطح این توافق را امضا کرد، اما این توافق حتی دو هفته هم دوام نیاورد. بنابراین، این مسئله ارتباطی با مستقیم یا غیرمستقیم بودن مذاکره ندارد.
بقائی با تاکید بر اینکه مسئله اصلی، وجود جدیت و اراده برای پیشبرد دیپلماسی در معنای متعارف آن است؛ گفت: دیپلماسی به معنای به رسمیت شناختن حقوق و منافع طرف مقابل و پرهیز از تلاش برای امتیازگیری یک‌طرفه و محروم کردن طرف مقابل از هرگونه امتیاز. موضوع اصلی همین است و سایر مسائلی که مطرح می‌شود، از جمله گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای درباره اینکه کشورهای مختلف چه درخواست‌هایی از ایران داشته‌اند یا نداشته‌اند، عمدتاً در حاشیه قرار می‌گیرد. به نظرم باید اصل موضوع را مدنظر قرار داد.
پاسخ کنایه‌آمیز بقائی به ادبیات توهین‌آمیز مقام‌های آمریکایی: «اُف» بر جنایتکاران
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات توهین‌آمیز برخی مقام‌های آمریکایی علیه ایران، از جمله وزیر خزانه‌داری آمریکا، و استفاده از الفاظ توهین‌آمیز و حرف «اف» و اتهام تروریسم علیه ایران، اظهار داشت: حرف «ف» که آنها استفاده کردند، ما هم داریم؛ منتها با ذمه الف. ما می‌گوییم «اُف» بر کسانی که واقعاً جنایت کرده‌اند و اکنون در مخفیگاه‌های خود پنهان شده‌اند و به زمین و زمان فحش می‌دهند. اینها همان کسانی هستند که بارها مدعی پیروزی شده‌اند و به جنایات خود افتخار کرده‌اند، اما اکنون، به‌ویژه پس از انتخابات آمریکا و مشخص شدن اینکه افکار عمومی این کشور به هیچ عنوان آن اقدامات و رویکردها را تأیید نمی‌کند، درصدد توجیه اقدامات خود برآمده‌اند.
بقائی با اشاره به اینکه تروریسم فقط یک کلمه یا یک حرف نیست؛ ادامه داد: تروریسم اقدامی است که آمریکایی‌ها طی ۵۰ تا ۶۰ سال گذشته، نه‌فقط علیه ایران، بلکه در سراسر منطقه ما مرتکب شده‌اند. آمریکا باید در برابر افکار عمومی جهان و افکار عمومی کشور خود درباره این اقدامات پاسخگو باشد. آنها باید درباره جنایاتی که در میناب و لامرد اتفاق افتاده است، پاسخگو باشند؛ در حالی که مرتباً از پاسخگویی درباره این حوادث طفره می‌روند.
وی افزود: اینکه اکنون دچار ترس و نگرانی شده‌اند، ناشی از اقدامات خودشان است؛ ناشی از این واقعیت است که وجدان جهانی و وجدان انسانی، اقدامات آنها را مردود می‌داند. این ترس را خودشان برای خود ایجاد کرده‌اند، زیرا به‌خوبی از شنیع، غیرقانونی و غیراخلاقی بودن جنایاتی که علیه مردم ایران مرتکب شده‌اند، آگاه هستند.
تعهدات پادمانی ایران تعلیق نشده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره دامنه بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پس از بازگشت بازرسان این نهاد به ایران و اینکه آیا این بازرسی‌ها صرفاً نیروگاه اتمی بوشهر را شامل می‌شود یا تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده را نیز در بر می‌گیرد، گفت: همان‌طور که هفته گذشته توضیح دادم، ما تعهدات پادمانی خود را تعلیق نکرده‌ایم، اما بخش عمده همکاری‌ها به دلیل شرایطی که به ما تحمیل شد، متوقف شده است.
بقائی با اشاره به بازرسی‌های دوره‌ای نیروگاه اتمی بوشهر اظهار داشت: در رابطه با رآکتور اتمی بوشهر، هم بر اساس قرارداد دوجانبه‌ای که با روسیه داریم و هم بر مبنای تعهدات پادمانی‌مان، این بازرسی‌ها به‌صورت دوره‌ای انجام می‌شود.
خطاب به مقامات آمریکا: به‌جای هزینه میلیاردی برای موشک و پهپاد، زیرساخت‌های هوانوردی خود را نوسازی می‌کردید
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به لغو گسترده پروازها در آمریکا و سرگردانی مسافران گفت: مقام‌های آمریکایی علت این اتفاق را کهنه بودن تجهیزات و زیرساخت‌های مربوط به کنترل و هدایت پروازها اعلام کرده‌اند. اما افکار عمومی آمریکا به‌درستی می‌تواند این سوال را مطرح کند که آیا بهتر نبود به‌جای صرف میلیاردها دلار برای خرید انواع موشک‌ها و پهپادها و کشتار مردم ایران، تجهیزات و زیرساخت‌های هوانوردی خود را نوسازی و تعمیر می‌کردید؟ این اتفاق نشان می‌دهد که مقام‌های آمریکایی برای مسائل و نیازهای مردم خود اهمیت چندانی قائل نیستند و تمام هم‌وغمشان تبعیت از رژیم نسل‌کشی است؛ رژیمی که جز آشوب و کشتار در منطقه ما به چیزی نمی‌اندیشد
گمانه‌زنی‌های مدیرکل آژانس درباره تاسیسات هسته ای ایران مشکلی از این نهاد یا منطقه حل نمی‌کند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره گمانه‌زنی مدیرکل آژانس درباره وجود تاسیسات جدید غنی‌سازی ایران در اصفهان، گفت: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خود را گرفتار گمانه‌زنی‌های غیرفنی کرده است. این نخستین بار نیست که چنین اتفاقی رخ می‌دهد. آژانس از دسترسی متعارف به تأسیسات هسته‌ای ایران و راستی‌آزمایی فعالیت‌های هسته‌ای کشور محروم است و خود نیز دلیل این وضعیت را اقدامات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی عنوان کرده است.
وی ادامه داد: اما اینکه آژانس برای خروج از این وضعیت، به‌طور مداوم به گمانه‌زنی‌هایی متوسل شود که ممکن است از سوی طرف‌های دیگر مورد سوءاستفاده قرار گیرد، راه‌حل مناسبی نیست. چنین رویکردی نه مشکلی از آژانس حل می‌کند و نه کمکی به حل‌وفصل مسائل منطقه ما خواهد کرد.
قطعنامه ۲۸۱۷ مشروعیت قانونی، سیاسی و اخلاقی ندارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره استدلال برخی کشورهای منطقه مبنی بر نقض اصل آزادی عبور و ترانزیت مندرج در کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها از سوی ایران و استناد آنها به قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت در این زمینه، گفت: این موضوع یک مسئله حقوقی است که در حال حاضر از آن سوءاستفاده می‌شود. نخست اینکه ایران عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها نیست و در همان زمان نیز بیانیه تفسیری بسیار صریحی در این زمینه صادر کردیم که اکنون مشخص شده تا چه اندازه لازم و دقیق بوده است.
بقائی با اشاره به شرایط جنگی و وضعیت حاکم بر منطقه اظهار داشت: ما اکنون در شرایط صلح نیستیم. حتی اگر کنوانسیون ۱۹۸۲ را نیز ملاک قرار دهیم، این کنوانسیون ناظر بر شرایط صلح است و درباره تردد کشتی‌ها در زمان جنگ سکوت کرده است. اقداماتی که ایران انجام داده، بر اساس حقوق بین‌الملل عرفی کاملاً مجاز بوده است. ما به‌عنوان دولت ساحلی، اقداماتی را برای تأمین منافع و امنیت ملی ایران در مواجهه با تجاوز نظامی آشکار آمریکا و رژیم صهیونیستی اتخاذ کردیم؛ تجاوزی که از سوی کشورهای آن سوی ساحل نیز به اشکال مختلف مورد پشتیبانی و حمایت قرار می‌گرفت.
او ادامه داد: درباره قطعنامه ۲۸۱۷ نیز باید بگویم که این قطعنامه یکی از لکه‌های ننگ شورای امنیت است؛ زیرا همه واقعیت‌ها را وارونه کرد. در اوج جنگ تحمیلی علیه ایران، بدون کمترین اشاره به سابقه موضوع و این واقعیت که آمریکا و رژیم صهیونیستی مسبب و آغازگر تجاوز نظامی علیه ایران بودند، به‌صورت کاملاً یک‌سویه ایران را مورد شماتت قرار داد.
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه هم پیشنهاددهندگان و هم رأی‌دهندگان به این قطعنامه مسئولیت دارند، تصریح کرد: این قطعنامه به هیچ عنوان از مشروعیت قانونی، سیاسی و اخلاقی برخوردار نیست و با ماده ۲۴ منشور سازمان ملل متحد نیز در تعارض است. بنابراین، طرف‌های دیگر نمی‌توانند با استناد به این قطعنامه مدعی شوند که ایران در تنگه هرمز مرتکب اقدام غیرقانونی شده است.
حق غنی‌سازی ایران را آلمان و فرانسه به ما نداده‌اند که بتوانند آن را سلب کنند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «آلمانی‌ها اعلام کرده‌اند که در رابطه با موضوع هسته‌ای ایران و مشخصاً غنی‌سازی، با آمریکا هماهنگ هستند و ایران باید غنی‌سازی را متوقف کند. پیش از این نیز فرانسوی‌ها چنین موضعی اتخاذ کرده بودند. نکته جالب اینکه هم‌زمان بر دیپلماسی نیز تأکید می‌کنند. موضع ایران در این خصوص چیست؟» گفت: من نمی‌دانم چه افتخاری دارد که آلمان و فرانسه مدام به تبعیت خود از آمریکا در موضوع هسته‌ای ایران افتخار می‌کنند.
وی ادامه داد: آلمان و فرانسه طبق قطعنامه ۲۲۳۱ تعهدات روشنی را پذیرفته بودند، اما در چارچوب برجام و پس از آن، از این تعهدات عدول کردند. مواضع کنونی آلمان و فرانسه کاملاً مغایر با تعهداتی است که پیش‌تر پذیرفته بودند. این مسئله نشان می‌دهد که این دو کشور در مواضع و کنش‌های خود در سطح بین‌المللی فاقد ثبات قدم هستند.
بقائی خاطرنشان کرد: چنین موضع‌گیری‌هایی ضربه مهلکی به رژیم منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) وارد می‌کند. حق ایران برای غنی‌سازی، حقی نیست که آلمان، فرانسه یا دیگران به ما داده باشند. این حق بر اساس عضویت ایران در معاهده منع اشاعه و در چارچوب حق بهره‌برداری صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای برای ایران به وجود آمده است. بنابراین، موضع‌گیری‌هایی از این دست تاثیری بر اصل وجود و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن این حق نخواهد داشت.
رهبران دینی مسئولیت دارند در برابر جنگ موضع بگیرند
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره دلایل موضع‌گیری دیرهنگام پاپ در محکومیت جنگ علیه ایران گفت: پاپ مدت‌ها پیش و در همان روزهای جنگ تحمیلی موضع‌گیری صریحی داشت. اگر خاطرتان باشد، موضع صریح پاپ با واکنش تند مقام‌های آمریکایی مواجه شد.
وی در پایان این نشست خبری گفت: نکته مهم این است که تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی از سوی قاطبه افکار عمومی، از جمله رهبران دینی، مورد شماتت قرار گرفته است. همه می‌دانند که این جنگ، جنگی ظالمانه و غیرقانونی است. همه ادیان و رهبران دینی مسئولیت اخلاقی و دینی دارند که در چنین مواردی هرچه صریح مواضع خود را بیان کنند.
منبع خبر: ایرنا
