نوسازی و ساخت داخل؛ دو مسیر مکمل ایدرو برای احیای تولید ملی
توسعه صنعتی همواره از ساخت کارخانه‌های جدید آغاز نمی‌شود. بخش مهمی از این مسیر به ظرفیت‌هایی بازمی‌گردد که طی دهه‌ها در کشور شکل گرفته است؛ کارخانه‌ها، تجهیزات، دانش فنی، نیروی انسانی و زیرساخت‌هایی که با نوسازی و بازسازی می‌توانند دوباره نقش مؤثرتری در اقتصاد ایفا کنند. از این منظر، حفظ و ارتقای سرمایه‌های صنعتی موجود به‌اندازه سرمایه‌گذاری برای ایجاد واحدهای جدید اهمیت دارد.
نوسازی زمانی به نتیجه‌ای ماندگار می‌رسد که نیاز صنایع به تجهیزات، قطعات و خدمات فنی نیز تا حد امکان از توان تولیدکنندگان داخلی تأمین شود. به همین دلیل، بازسازی صنایع و توسعه ساخت داخل دو موضوع جدا از هم نیستند، بلکه اجزای به‌هم‌پیوسته یک راهبرد واحدند؛ راهبردی که ظرفیت تولیدی کشور را از حفظ سرمایه‌های موجود به سمت توسعه فناوری و خلق ارزش افزوده بیشتر هدایت می‌کند.
احیای ظرفیت‌ها؛ فراتر از جایگزینی تجهیزات
فرسودگی ماشین‌آلات، قدیمی شدن خطوط تولید و تغییر نیاز بازار، ضرورت بازنگری در ساختار فعالیت واحدهای صنعتی را بیش از گذشته آشکار کرده است. در چنین شرایطی، نوسازی فقط اقدامی فنی برای تعویض تجهیزات نیست، بلکه بخشی از فرایند حفظ سرمایه‌های اقتصادی، افزایش بهره‌وری و خلق فرصت‌های تازه تولید است؛ فرایندی که اصلاح فرایندها، ارتقای کیفیت، بهبود مصرف انرژی و به‌کارگیری فناوری متناسب با نیاز بازار را نیز در بر می‌گیرد.
مأموریت ایدرو نیز همین ابعاد را پوشش می‌دهد؛ از بازسازی و احیای واحدهایی که بخشی از توان خود را از دست داده‌اند تا حمایت از شکل‌گیری ظرفیت‌های جدید و تقویت سازندگان داخلی. نمونه آن، بازدیدهای این سازمان از واحدهای صنعتی آسیب‌دیده در استان قزوین در مهرماه با هدف بررسی زیرساخت‌ها، ماشین‌آلات تخصصی و وضعیت تأمین انرژی بود؛ اقدامی که اهمیت آن تنها به بازگشت یک واحد تولیدی محدود نمی‌شود، زیرا هر مجموعه صنعتی شبکه‌ای از نیروی انسانی، تأمین‌کنندگان، مشتریان و فعالیت‌های اقتصادی پیرامونی را با خود به مدار تولید بازمی‌گرداند.
اجرای چنین برنامه‌هایی به منابع مالی پایدار نیاز دارد. پیشنهاد ایدرو برای راه‌اندازی شرکت یا صندوق تأمین سرمایه مشترک با اتاق بازرگانی ایران، با هدف تجمیع منابع بخش خصوصی و بانکی برای تأمین سرمایه در گردش و پشتیبانی از طرح‌های نوسازی صنایع کوچک و متوسط ، حلقه‌ای مهم در پیوند برنامه‌ریزی با اجرای پروژه‌های بازسازی است .
ساخت داخل؛ پیوند تقاضا با توان ایرانی
توسعه ساخت داخل می‌تواند نوسازی را به فرصتی برای رشد توان مهندسی کشور تبدیل کند. وقتی تجهیزات و قطعات مورد نیاز صنایع با مشارکت سازندگان داخلی تولید می‌شود، علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، زمینه انتقال دانش فنی، توسعه مهارت‌های تخصصی و شکل‌گیری زنجیره تأمین بومی نیز فراهم می‌شود.
توافق ایدرو و ایمیدرو برای تشکیل کارگروه مشترک و بررسی ساخت داخل دامپتراک مورد نیاز معادن، نمونه‌ای از همین نگاه است؛ پیوند دادن تقاضای بخش معدن با توان مهندسی و صنعتی شرکت‌های داخلی. همین رویکرد در سفر صنعتی ایدرو به بلاروس و بررسی همکاری در حوزه ماشین‌آلات سنگین، تراکتورسازی و فناوری‌های پیشرفته نیز دنبال شده است؛ مدلی از همکاری خارجی که ارزش راهبردی آن در گرو بومی‌سازی فناوری و ایجاد ظرفیت پایدار در داخل کشور است.
هوشمندسازی؛ حلقه تکمیلی نوسازی
رقابت صنعتی امروز تنها بر پایه حجم تولید یا قیمت تمام‌شده شکل نمی‌گیرد. کیفیت، سرعت تولید، مدیریت انرژی، دقت فرایندها و توان استفاده از داده‌ها نیز جایگاه بنگاه‌ها را تعیین می‌کند. از همین رو، هوشمندسازی و حرکت به سمت تولید مبتنی بر فناوری‌های نوین به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است.
همکاری ایدرو و استانداری اصفهان برای عملیاتی‌سازی پروژه‌های هوشمندسازی صنایع، معادن و مدیریت انرژی و قرار گرفتن اجرای پروژه‌های تحول دیجیتال و هوش مصنوعی در دستور کار، در همین چارچوب معنا پیدا می‌کند؛ پروژه‌هایی که با پایش دقیق‌تر فرایندها، شناسایی اتلاف منابع و بهبود بهره‌وری، هم به ارتقای صنعت کمک می‌کنند و هم با استفاده از ظرفیت شرکت‌های فناور داخلی، بازار محصولات و خدمات دانش‌بنیان را رونق می‌بخشند.
در مجموع، آنچه پایداری تولید را تضمین می‌کند، صرف افزایش تعداد واحدهای فعال نیست، بلکه ایجاد توان مستمر برای تولید، تعمیر، توسعه و به‌روزرسانی تجهیزات در داخل کشور است. پیوند نوسازی و ساخت داخل، با اتکا به تأمین مالی، ارتقای فناوری و تقاضای واقعی، می‌تواند صنعتی بهره‌ورتر و متکی بر دانش و ظرفیت‌های داخلی شکل دهد.
سمیرا عسگری
منبع خبر: جمهور
